Kontakt Mapa sajta

Viminacijum – „Balkanski Pompeji“

Teritorija Srbije nalazi se na ostacima drevnih civilizacija, a najbogatije kulturno nasleđe na ovim prostorima iza sebe su ostavili Rimljani. Na tlu današnje Srbije rođeno je i živelo čak 17 rimskih imperatora, gradili su gradove, hramove, puteve koji su i danas tu da svedoče o veličini i značaju Rimskog carstva.

Jedan od najvećih rimskih gradova na Balkanu i glavni polis nekadašnje rimske provincije Gornje Mezije bio je Viminacijum. U svojoj šest vekova dugoj istoriji Viminacijum je bio mesto gde su se susretale kulture istoka i zapada.

 

Udaljenost od većih gradova u Srbiji

kako doci icon
  • Niš – Viminacijum: 210 km
  • Kragujevac – Viminacijum: 113 km
  • Beograd – Viminacijum: 98 km
  • Novi Sad – Viminacijum: 188 km

Povlačeći se sa juga prema Dunavu, Rimljani su na ovom mestu najpre osnovali manji vojni odred koji je ubrzo pretvoren u logor rimskih legija, a zatim, u ΙΙ veku nove ere, za vreme vladavine cara Hadrijana dobija status municipija. Tada dobija ime Viminacium Aelium Hadrianum. Razvoj Viminacijuma na kratko je bio prekinut za vreme vladavine Marka Aurelija, kada je zavladala epidemija kuge. Međutim, već u ΙΙΙ veku grad je bio u punom procvatu. Tada postaje kolonija, stiče pravo kovanja novca, razvijaju se zanatske i umetničke radionice i trgovačka razmena, a u ΙV veku pominje se i kao značajno episkopsko sedište. Mnogi rimski imperatori boravili su u Viminacijumu: Hadrijan, Dioklecijan, Konstantin Veliki i drugi.

Rimski grad razoren je u V veku, u najezdi Huna, a obnovljen jedan vek kasnije za vreme vladavine vizantijskog cara Justinijana. U VΙΙ veku, kada Sloveni počinju da naseljavaju ove prostore, Viminacijum prestaje da postoji. Zemlja koja ga je vekovima prekrivala uspela je da očuva ostatke od uništavanja sve do danas, zbog čega ga neki arheolozi nazivaju „Balkanski Pompeji.“

Šta videti

sta videti icon
  • Srebrno jezero
  • Golubac
  • Požarevac
+ 1

Poznato je da su Rimljani bili veliki graditelji a rimski gradovi bili bogato uređeni, sa širokim ulicama, trgovima, pozorištima, kupatilima, vodovodima, gradskim bedemima i kulama. Tako su i u Viminacijumu iza sebe ostavili tragove svoje kulture i načina života, koji se danas mogu naći na prostoru nekadašnjeg rimskog grada i vojnog logora, na više od 450 hektara šire i 220 hektara uže gradske teritorije. Neki od najznačajnijih objekata arhitekture Viminacijuma su:

• akvadukt – potiče iz Ι veka, ukupne je dužine 10 km i dovodio je pijaću vodu do grada;

• bazilika – objekat sa tri prostorije, na čijoj se južnoj strani nalazila apsida i prilikom iskopavanja u njoj su nađeni brojni predmeti od metala i keramike;

• nekropole – prve podatke o njima zabeležio je Valtrović 1882. godine, kada je ustanovio da se južno od grada pa sve do desne obale Mlave prostire veliko rimsko groblje, a do danas je otkriveno 13.500 grobova iz perioda od ΙV do VΙ veka nove ere;

• mauzolej – zidan od kamenih blokova i kvadera i ukrašen stubovima, za koji se sa sigurnošću može reći da je osoba kojoj je namenjen zauzimala izuzetno visoko mesto u rimskoj hijerarhiji;

• memorija sa 11 grobnih mesta i memorija sa sarkofagom;

• porta praetoria – severna kapija nekadašnjeg logora, bogato ukrašena arhitektonskim elementima;

• terme – tipične rimske građevine koje su Rimljani koristili ne samo za održavanje higijene, već i kao mesta za odmor i razne društvene aktivnosti. U Viminacijumu terme su bile raskošne, sa podom prekrivenim mozaicima;

• trikonhalna crkva.

Aktivnosti

aktivnosti icon
  • Krstarenje Dunavom
  • Aktivnosti na vodi na Srebrnom jezeru
  • Akva park Srebrno jezero

Pored arheoloških ostataka rimskih građevina, na prostoru antičkog grada pronađeni su mnogi umetnički predmeti koji svedoče o velikom majstorskom umeću rimskih zanatlija. Pronađeni su, osim keramičkih, i posude od stakla koje se odlikuju finoćom i elegancijom, pehari, čaše, zdele i boce. Pored keramičkog posuđa, izrađivale su se svetiljke, terakote, opeke, vodovodne cevi, podne pločice i drugi građevinski materijal. Jedan od najinteresantnijih proizvoda bio je nakit, koji je osim dekorativnih imao i magijska svojstva, štiteći vlasnika od zlih sila, a u viminacijumskoj zbirci mogu se naći zlatne ogrlice sa dragim kamenjem, minđuše sa rubinima i prstenje sa dragim kamenjem. Za proučavanje istorije izuzetno je značajan i kovani novac nađen na ovim prostorima, a pravi dragulj umetnosti su freskama oslikane grobnice.

Brojni su istraživači i putopisci koji su pisali o Viminacijumu, dok su i arheološka istraživanja izvedena u više navrata. Godine 1882. započela su prva naučna iskopavanja kojima je rukovodio Mihailo Valtrović. Za ova iskopavanja država nije imala dovoljno sredstava, te su iskopavanja obavljali zatvorenici. Istraživanja kasnije nastavlja prvi srpski školovani arheolog Miloje Vasić, a u zvaničnu posetu dolazi kraljica Draga koja je poklonila 100 zlatnika da bi pomogla istraživanje. Njen postupak je zapravo i prva donacija namenjena naučnim istraživanjima antičkih gradova u Srbiji. U narednom periodu staje se sa istraživanjima i iskopavanjima sve do 1973. godine, kada ih ponovo pokreće Arheološki institut. Pored iskopavanja vrše se i zaštitini radovi i sve što se istražuje stavlja se u funkciju prezentacije i arheološkog turizma, kako bi ovo arheološko nalazište u kulturno-istorijskom svetu dobilo priznanje i status koji zaslužuje. Zbog toga se 2006. godine zvanično otvara Arheološki park Viminacijum. Za posetioce je otvoreno sedam objekata: Severna Glavna kapija legijskog logora, rimske terme, mauzolej u kojem je najverovatnije sahranjen rimski imperator Hostilijan, Mamut park, Domvs Scientiarvm, Zanatski centar sa pećima za proizvodnju keramike i opeke, Paleohrišćanska memorija.