Kontakt Mapa sajta

Tisa

Tisa je srednjoevropska reka i najduža pritoka reke Dunav. Tisa izvire u Ukrajini, na Karpatima. Izvorište čine dva kraka, koja potiču sa visina od preko 1 600 metara. Tisa nastaje od Crne i Bele Tise. Protiče kroz Ukrajinu, Rumuniju, Slovačku, Mađarsku i Srbiju. U Srbiji se, kod Starog Slankamena, Tisa uliva u Dunav. U doba Mađarskog kraljevstva u srednjem veku, tok Tise je čitavom dužinom proticao kroz teritoriju kojom vlada upravo ova nacija, pa je bila poznata kao “najmađarskija od svih reka”.Tisa je živopisna planinsko-nizijska reka koja obiluje prirodnim bogatstvima i  turistički atraktivna destinacija. Svojom ukupnom dužinom od oko 977 kilometara, predstavlja najveću pritoku Dunava. U Srbiji tok Tise iznosi 164 kilometra, od ušća u Dunav do srpsko-mađarske granice, što obuhvata oko 17 % njenog ukupnog toka. Tisa predstavlja prirodnu granicu između Bačke, na desnoj, i Banata na levoj obali, a pošto dodiruje i Srem na ušću kod Starog Slankamena, predstavlja pravu vojvođansku reku. Najveća pritoka reke Tise je reka Mureš, a potom slede Begej, Bodrog, Zlatica, Kereš, Samoš i Šajo. Pritoke Tise u Vojvodini su sa banatske strane : Zlatica, Galacka i Begej, a sa bačke strane : Kereš, Čik, Veliki kanal i Jegrička. Pritoke Tise u Banatu su kanalisane i priključene u hidrosistem Dunav – Tisa – Dunav. Veliki i mali Bački kanal povezuju Tisu sa Dunavom, a Begejski kanal sa Tamišem. Tisa u Srbiji protiče kroz manje gradove kao što su Kanjiža, Senta, Ada i Bečej.

Šta videti

sta videti icon
  • Cvetanje Tise
  • Titelski breg
  •  Carska Bara
  •  Banja Rusanda

Tisa je u planinskom delu toka bistra i brza reka. Nedostatak jezera u oblastima Karpata utiče na to da su varijacije nivoa vode u Tisi izuzetno velike. Tokom 1980. na Tisi je napravljenio veliko veštačko jezero Tisa, sa namerom da se pomogne u regulaciji toka i posebno poplava. Ubrzo je ovo jezero postalo popularno turističko odredište Mađara, skoro kao i Jezero Baloton. Na Tisi četrdesetih godina 19. veka otpočela je regulacija toka na celoj dužini korita Tise. Presecanjem 112 meandara dužina Tise je smanjena sa 1429 km na 977 km. Ove promene izazvale su povećani pad reke i brže oticanje vode,veću transportnu snagu i usporenije nagomilavanje sitnih čestica u samom toku. Širina rečnog korita je prilično ujednačena i kreće se od 200 m do 250 m, a prosečna dubina je oko 4 m.

Vodoprivredni značaj Tise je uglavnom meliorativni i plovidbeni. Plovidba na Tisi ima međunarodni značaj. Ribolov na ovoj reci nije ni približno zastupljen kao nekada, ali je i dalje Tisa popularna destinacija za ribolovce zahvaljujući razvijenom privrednom i sportskom ribolovu. U priobalju reke Tise nalaze se bogata lovišta, posebno krupne divljači, gde je najbrojnija i najkvalitetnija populacija srneće divljači. U starim šumama, oko meandara i starih korita, nalaze se velike populacije divlje svinje. Na obradivim površinama borave zečevi i fazani, kao i poljske jarebice. Od predatora se ističu lisica, divlja mačka, šakal, jazavac i kuna zlatica. Na Tisi je veoma popularno turističko naselje “Aradac”, koje se nalazi na teritoriji opštine Zrenjanin i predstavlja pravu turističku oazu za kupače i turiste u letnjem periodu.

Na Tisi postoje dve ade kod Titela i Mošorina. Titelska ada duga je čak 1800 m, a na njenom kraju prema Mošorinu prostire se prelepa peščana plaža. Na sektoru Titelske opštine postoje četiri mrtvaje: Vrbica, Vranjak, Komonj i još jedna mala blizu ušća Tise u Dunav. Lesna zaravan Titelski breg u Vojvodini, na krajnjem jugoistoku Bačke, je jedinstveni prirodni fenomen, koji se izdiže iznad ušća reke Begej u Tisu, u oblasti koja se naziva Šajkaška. Titelski breg je sa istočne strane delimično oivičen rekom Tisom i uzdiže se iz ravnice kao ostrvo do visine od 130 metra, a okružen je uspavanim vojvođanskim naseljima Mošorin, Vilovo, Lok i Titel. Zbog izuzetnih prirodnih odlika, bogate flore i faune, ali pre svega zbog ogromnog područja geomorfoloških oblika, Titelski breg je pod zaštitom države kao Specijalni rezervat prirode I kategorije. Na svom putu kroz Srbiju Tisa protiče kroz nekoliko veoma atraktivnih mesta. Na samom ulazu u Srbiju nalazi se Kanjiža, poznata po jednoj od najstarijih banja u Srbiji. Banja potiče još iz vremena Austro – Ugarske, kada su pastiri slučajno otkrili izvor termomineralne vode. Bečej poseduje jednu od najvećih kulturno – istorijskih atrakcija Vojvodine. Dvorac Fantast, koji je izgradio poznati veleposednik Bogdan Dunđerski. Izgrađen je u periodu od 1919 . do 1923 . godine i predstavlja mešavinu različitih neostilskih formi netipičnih za naše prostore. Tisa se kod Starog Slankamena uliva u Dunav. Prema legendi, na ovom mestu sahranjen je hunski vojskovođa Atila Bič Božiji. Osim toga, Stari Slankamen poseduje i druge znamenitosti. Ovde se nalazi veoma popularna banja, kao i nekoliko ostataka građevina iz srednjeg veka. Na površini Tise se Juna meseca svake godine odigrava najčudotvorniji ljubavni ples Tiskog cveta – upitanju je insekt koji spada u vodene cvetove,popularnog naziva “cvetanje Tise”.
Reka Tisa ima mnogih čari , idealno je mesto za pecanje i plovidbu, pitoma je i tipična Panonska reka.Sa svojim okruženjem Tisa formira prelepi ambijent, stvoren za uživanje. Ljubitelji reka se uvek vraćaju na Tisu, a svakim odlaskom sa nje ostaju im nezaboravne uspomene.

A. Stojanović