Kontakt Mapa sajta

Šar – Planina

Šar planina jedna je od najlepših planina u našoj zemlji. Predstavlja visoki južni obod Srbije, i prostire se dužinom od 85 km na granici sa Makedonijom. Smatra se da je ime dobila zbog šarenila planinskog pejzaža, kontrasti i živosti boja kojima ju je priroda oslikala. Celokupni planinski masiv Šare obuhvata prostor tri države: Srbije, Makedonije i Albanije. Celokupni masiv prostire se na površini od 1600 kilometara kvadratnih, najveći deo (56.25%) pripada Makedoniji, zatim Srbiji (43.12%) i veoma mali deo pripada Albaniji (0.63%). Šar planina je ograničena na severozapadu Metohijsko-prizrenskom kotlinom, na severu Kosovskom, a na jugu u Makedoniji Pološkom i Mavrovskom kotlinom. Po svojim osnovnim morfotektonskim osobinama pripada Šarsko-pindskom planinskom sistemu, odnosno Dinaridima. Šar planinu odlikuje lednički reljef, pašnjaci, predivne šume, potoci i reke.

Šar planina ima preko 30 vrhova iznad 2 500 metara. Najviši vrh na srpskom delu masiva je Bistra (2 652m), a najviši vrh na teritoriji Makedonije je Titov vrh (2 748 m). Turistički položaj ove planine je povoljan jer se nalazi u dodiru sa više saobraćajnica, od kojih je  najvažnija Beograd-Kragujevac-Priština-Uroševac-Štrpce. U formiranju reljefa veliku ulogu imali su fluvijalno-denudacioni, abrazivni, glacijalni i kraški oblici. Šar planina predstavlja pravi muzej glacijalnog reljefa pod otvorenim nebom.

Udaljenost od većih gradova u Srbiji

kako doci icon
  • Niš – Šar planina: 285 km
  • Kragujevac – Šar planina: 419 km
  • Beograd – Šar planina: 504 km
  • Novi Sad – Šar planina: 595 km

Zbog zaštite postojećih prirodnih lepota na ovoj planini je 1986. godine osnovan nacionalni park koji zauzima površinu od 39 000ha. Sa kosovske strane podignut je najpoznatiji ski centar na ovoj planini, Brezovica u opštini Štrpce. Brezovica je jedinstveni sportsko-rekreacioni kompleks na nadmorskoj visini od 900 do 2500 metara. Udaljen je oko 60 km od Prištine, isto toliko od Skoplja, od Soluna 303 km,od Sofije 355 km, dok je od našeg glavnog grada udaljena oko 400 km. Svojom prirodom i visokoplaninskim ambijentom okolina Brezovice podseća na najpoznatije evropske turističke centre. Stoletne šume, raskošne livade i beskrajni pašnjaci prepuni su planinskog cveća, lekovitog bilja, retkih divljači. U najvišim delovima vlada prava alpska klima, tako da se sneg zadržava i do 280 dana u toku godine. Nije redak slučaj da se u toku jednog dana mogu doživeti sva četiri godišnja doba, te se i tokom jula i avgusta najviši delovi Šare zaodenu snežnim prekrivačem. Povoljni klimatski uslovi predstavljaju idealnu sredinu za zimski, sportski i rekreativni turizam, tako da posetilaca ima tokom cele godine. Srednja godišnja temperatura u podnožju planine je oko 10-12 stepeni dok je u najvišim delovima od 0 do -2 stepena celzijusa.  Od smeštajnih kapaciteta na Brezovici, na raspolaganju su hotel Narcis na 900 m nadmorske visini sa kapacitetom od 250 ležajeva, zatim hotel Breza sa 100 ležajeva i hotel Molika koji se nalazi nadomak ski staza na nadmorskoj visini od 1740 m sa kapacitetom od 300 ležajeva. Ski centar Brezovica je do sada organizovao  2 evropska prvenstva u alpskom skijanju, 9 državnih prvenstava i turistički je bio izuzetno dobro posećen do 1999. godine, od kada beleži pad u turističkom prometu zbog političke situacije na Kosovu i Metohiji.  Visina snežnog pokrivača u proseku iznosi 120 cm. Pored ski-centra Brezovica, na ovoj planini može se izdvojiti još nekoliko destinacija koje su jednako primamljive zaljubljenicima u prirodu: Štrpce, Prevalac, Brod, Kara Nikola, Careve livade.

Šta videti

sta videti icon
  • Lednička jezera
  • Ljuboten i Titov vrh
  • Ski centar Brezovica
  • Crkva Bogorodice Ljeviške u Prizrenu

Od hidrografskih vrednosti na Šar planini možemo izdvojiti brojne izvore, vrela , jezera i vodene tokove. Od vodenih tokova najveći značaj imaju Lepenac, Prizrenska Bistrica, Plavska i Radeška reka. Šar planina je veoma bogata jezerima, ispod grebena leže brojni cirkovi u kojima se nalaze lednička jezera poznata kao Gorske oči. Lednička jezera vodu dobijaju od padavina i topljenja snega. Sva ova jezere izuzetne lepote su uglavnom pod snegom i ledom u periodu od novembra do maja meseca. Najpoznatija lednička jezera su : Bogovinsko, Crno, Livadičko, Veliko Jažinačko i Golemo.
Od biogeografskih vrednosti možemo spomenuti brojne reliktne vrste  kao što su Munika, Molika, planinski javor i Alpska ruža. U nacionalnom parku postoji čak 17 lokaliteta koji su proglašeni prirodnim rezervatima od kojih su najpoznatiji: Ošljak, Golem bor, rusenice i Popovo prase.
Od antropogenih vrednosti na prvo mesto pre svega treba staviti grad Prizren koji se nalazi u blizini nacionalnog parka i u kojem postoji čak 59 spomenika kulture, zbog čega ga nazivaju i grad-muzej. Jedno od glavnih obeležja Prizrena je čuveni kameni most koji je građen u vreme gradnje Sinan pašine džamije. Što se tiče srpskih pravoslavnih svetinja u Prizrenu, treba spomenuti Crkvu Bogorodice Ljeviške koja je podignuta u 12. veku za vreme kralja Milutina, zatim zadužbinu kralja Dušana manastirski – kompleks Sveti Arhangeli. Pored navedenih postoje i druge crkve u gradu : Crkva svetog Nikole, Crkva svetog Spasa, Crkva svete Nedelje, Saborna crkva svetog Đorđa i brojne druge. U Prizrenu postoji i bogoslovija koja je osnovana 1. oktobra 1871. godine.

Aktivnosti

aktivnosti icon
  • Planinarenje
  • Alpinizam
  • Skijanje

Hotelski kapaciteti su smešteni u okviru četiri turističke zone: Kačaničke, Uroševačke, Prizrenske i Dragaške. Najpoznatiji hotelski kompleksi nalaze se na Brezovici, kao što je već spomenuto u prethodnom delu teksta. Na Šar planini su zastupljeni zimski sportsko-rekreativni, letnji stacionarni, zdravstveni, banjski, izletnički, ekskurzioni i seoski vid turizma.

A. Stojanović