Kontakt Mapa sajta

Manastir Mileševa

Srpska vladarska dinastija Nemanjići vladala je srpskim zemljama u srednjem veku. Za vreme Nemanjićke države, počev od velikog župana Stefana Nemanje pa sve do poslednjeg, cara Uroša, svaki vladar je podigao bar jednu veliku crkvu ili manastir. Time su se iskupljivali za svoje grehe ali i širili i učvršćivali veru u narodu. Manastir Mileševu, kao svoju grobnu crkvu, podigao je župan Vladislav, drugi sin kralja Stefana Prvovenčanog i unuk Stefana Nemanje.

Udaljenost od većih gradova u Srbiji

kako doci icon
  • Niš – Mileševa, ruta 35, 38 i ruta 211 do Brzeća, nastavak puta rutom 31 do manastira
  • Beograd – Mileševa, rutom 22, nastavak vožnje rutom E763

U neposrednoj blizini Prijepolja, na reci Mileševki, nalazi se jedan od najznačajnijih srpskih srednjovekovnih manastira – Mileševa. Manastir je građen oko 1219. godine, smatra se, po ugledu na Žiču i Studenicu. Mileševska crkva, posvećena Vaznesenju Gospodnjem, živopisana je oko 1228. godine, pre nego što je njen ktitor Vladislav, dobio kraljevsku krunu (1234.) U neposrednoj blizini Prijepolja, na reci Mileševki, nalazi se jedan od najznačajnijih srpskih srednjovekovnih manastira – Mileševa. Manastir je građen oko 1219. godine, smatra se, po ugledu na Žiču i Studenicu. Mileševska crkva, posvećena Vaznesenju Gospodnjem, živopisana je oko 1228. godine, pre nego što je njen ktitor Vladislav, dobio kraljevsku krunu (1234.)  Arhitektura manastira Mileševa pripada raškom stilu, crkva predstavlja jednobrodnu građevinu sa dve niske pevnice, širokom centralnom i dvema bočnim apsidama. Zidana je sigom a zatim omalterisana. Prema istorijskim podacima, crkva je najpre imala samo jednu kupolu, dok su kupola u zapadnom delu i zvonik koji se nalazi na ulazu u manastir dozidani u 19. veku. Ono što je karakteristično za Mileševu je osnova crkve, građevina se širi od zapada prema istoku, a od drugih građevina raškog stila izdvaja je njena visina. Mileševa nema mnogo plastične dekoracije osim plitkih arkada oko kupola i ornamentalnih traka oko portala i pojedinih prozorskih otvora.

Šta videti

sta videti icon
  • Specijalni rezervat prirode „Uvac“
  • Prijepolje
  • Sjenica
+ 1

Najveća vrednost manastira Mileševa su njene freske. Nije poznato ko su bili mileševski slikari ali se zna da su bili izuzetno umešni, slobodniji pri izradi i prikazu fresaka u odnosu na ranije freske u drugim crkvama. Mileševske freske rađene su uglavnom na žuto – zlatnoj podlozi, manje na plavoj, što ima daje poseban sjaj, koja je bila izdeljena na kvadratiće, nalik mozaiku. Najpoznatija freska Mileševe, koja je proslavila ne samo manastir već i srpsko srednjovekovno slikarstvo, je Beli Anđeo. Freska se nalazi na južnom zidu crkve i predstavlja deo kompozicije Mironosnice na Hristovom grobu, a na samoj slici prikazan je anđeo koji sedi na kamenu i mironosnicama rukom pokazuje Hristov prazan grob.Najveća vrednost manastira Mileševa su njene freske. Nije poznato ko su bili mileševski slikari ali se zna da su bili izuzetno umešni, slobodniji pri izradi i prikazu fresaka u odnosu na ranije freske u drugim crkvama. Mileševske freske rađene su uglavnom na žuto – zlatnoj podlozi, manje na plavoj, što ima daje poseban sjaj, koja je bila izdeljena na kvadratiće, nalik mozaiku. Najpoznatija freska Mileševe, koja je proslavila ne samo manastir već i srpsko srednjovekovno slikarstvo, je Beli Anđeo. Freska se nalazi na južnom zidu crkve i predstavlja deo kompozicije Mironosnice na Hristovom grobu, a na samoj slici prikazan je anđeo koji sedi na kamenu i mironosnicama rukom pokazuje Hristov prazan grob. Još jedna vrednost mileševskog freskoslikarstva su svakako vladalački portreti, sačuvani su polovina figure Stefana Nemanje, Sveti Sava, Stefan Prvovenčani, kralj Radoslav i kralj Vladislav.

Aktivnosti

aktivnosti icon
  • Krstarenje Uvačkim jezerom
  • Obilazak Specijalnog rezervata prirode „Uvac“
  • Rafting na Limu

Kao i mnoge druge srpske svetinje i Mileševa je često razarana i rušena, naročito za vreme vladavine Turaka. Međutim, manastir nikada nije bio potpuno pust i uvek je oživljavao, čak je jedna od prvih srpskih štamparija ovde radila 1543. i 1544. godine. Zahvaljujući stanovnicima obližnjeg Prijepolja, manastir je u drugoj polovini 19. veka prvi put ozbiljnije obnovljen. Tada su dozidani delovi manastirske crkve koji su bili srušeni i obnovljen je živopis. Nažalost, prilikom obnove učinjena je i velika šteta jer je srušen skoro ceo zid između priprate i naosa i tom prilikom uništena je velika kompozicija Smrt Bogorodičina i portret Stefana Nemanje. Smatra se da je crkva do te mere bila porušena da nije bilo drugog načina da se izvedu radovi i ostatak crkve zaštiti.Kao i mnoge druge srpske svetinje i Mileševa je često razarana i rušena, naročito za vreme vladavine Turaka. Međutim, manastir nikada nije bio potpuno pust i uvek je oživljavao, čak je jedna od prvih srpskih štamparija ovde radila 1543. i 1544. godine. Zahvaljujući stanovnicima obližnjeg Prijepolja, manastir je u drugoj polovini 19. veka prvi put ozbiljnije obnovljen. Tada su dozidani delovi manastirske crkve koji su bili srušeni i obnovljen je živopis. Nažalost, prilikom obnove učinjena je i velika šteta jer je srušen skoro ceo zid između priprate i naosa i tom prilikom uništena je velika kompozicija Smrt Bogorodičina i portret Stefana Nemanje. Smatra se da je crkva do te mere bila porušena da nije bilo drugog načina da se izvedu radovi i ostatak crkve zaštiti.

                                    Tekst: A. Zdravković, M. Filipović