Kontakt Mapa sajta

Đurđevi stupovi

Manastir Svetog Đorđa u Starom Rasu, poznatiji kao manastir Đurđevi Stupovi, jedan je od najstarijih srpskih srednjovekovnih manastira. Manastir je zadužbina velikog župana Stefana Nemanje, koji je u slavu Svetog Đorđa manastir podigao pred sam kraj 12. veka. Stefan Nemanja izabrao je brdo iznad Novog Pazara kao mesto za izgradnju manastira.

Prema rečima Nemanjinog biografa i sina, kralja Stefana Prvovenčanog, manastir je nastao tako što se Nemanja tokom zatočeništva u jednoj pećini zavetovao da će izgraditi hram posvećen Svetom Đorđu, a sve u znak zahvalnosti ovom svecu kojem se mnogo puta molio za pomoć. Nakon što je preuzeo vrhovnu vlast, Nemanja je krenuo u izgradnju manastira. Manastir je građen u periodu od 1167. godine do 1171. godine. O godini završetka izgradnje svedoči ktitorski natpis na zapadnom portalu hrama. Crkva je oslikana par godina kasnije.

Udaljenost od većih gradova u Srbiji

kako doci icon
  • Niš – Đurđevi stupovi: 190 km
  • Kragujevac – Đurđevi stupovi: 155 km
  • Beograd – Đurđevi stupovi: 254 km
  • Novi Sad – Đurđevi stupovi: 350 km

Manastirska crkva građena je stilom koji predstavlja spoj dva graditeljska stila srednjeg veka – vizantijskog na Istoku i romanskog na Zapadu. Crkva Svetog Đorđa jedna je od začetnika novog stila gradnje, Raške škole. Crkva je jednobrodna građevina sa pripratom na zapadu i nepravilnim oltarskim prostorom na istoku. Na severnoj i južnoj strani priprate nalazile su se po jedna kula-stup, po kojima manastir kasnije dobija ima. Fasada je izgrađena naizmeničnim ređanjem svetlog i tamnog kamena, što je karakteristika romanskog stila, dok freskoslikarstvo odiše vizantijskim stilom.

Drugi ktitor manastira je kralj Dragutin, praunuk Nemanjin, koji se za vreme svoje vladavine starao o manastiru i radio na njegovom unapređenju. Kralj Dragutin je dogradio manastirsku crkvu i oslikao njenu pripratu. Dragutin se, nakon nesrećnog pada sa konja, odrekao prestola u korist svog brata Milutina, a po Dragutinovoj želji taj trenutak je ovekovečen u crkvi Svetog Đorđa. Takođe je, po njegovoj želji, kralj Dragutin sahranjen u manastirskoj crkvi Svetog Đorđa.

 

Šta videti

sta videti icon
  • Crkva svetih apostola Petra i Pavla koja se takođe nalazi pod zaštitom UNESCO-a
  • Planina Kopaonik
  • Planina Golija

Manastir je živeo i za vreme turske vladavine, sve do austrijsko-turskih ratova, kada su ga i poslednji monasi napustili. Manastir je naredna dva veka bio prepušten zubu vremena, ali i napadima neprijatelja, pa je više puta razaran i paljen.
Nakon svih razaranja, od manastirskog kompleksa ostale su uglavnom ruševine. Sačuvani su pojedini delovi manastirske crkve i fragmenti freskoslikarstva. Kompozicije koje su sačuvane su: Jevanđelist Luka, Prorok Danilo, Scene iz života Svetog Georgija, kao i portreti ktitora. Od ostalih delova manastirskog kompleksa ostale su samo zapustele ruševine prekrivene zemljom

Aktivnosti

aktivnosti icon
  • Novopazarske ćevape
  • Mantije
  • Sudžuk u Novom Pazaru

Istraživački radovi i radovi na konzervaciji započeti su 1960. godine. Nakon prvih radova jedan deo freskoslikarstva je skinut i prenet u Narodni muzej u Beogradu. Poslednjih godina dvadestog veka aktivnije se radi na obnovi manastira, zahvaljujući pozivu manastira za podršku njegove obnove pod nazivom „Obnovimo sebe, podignimo Stupove“. Izgradnja novog manastirskog konaka, 2002. godine, predstavlja značajan trenutak u obnovi manastira. Izgradnja konaka omogućila je da u njemu ponovo žive monasi, a samim tim da i manastir dobije novi život.

Manastir Đurđevi Stupovi nalaze se na UNESKO-voj listi svetske baštine.

Tekst: A. Zdravković, M. Filipović