Kontakt Mapa sajta

Đerdapska klisura

Đerdapska klisura je pravi rajski predeo u kojem se objedinjuju prirodne lepote i tragovi istorije koje svedoče o njenoj važnosti. Na ovom mestu Dunav menja svoju širinu od par kilometara do par stotinu metara, vijuga i juri, gradeći moćnu klisuru visokih stenovitih litica. Kompozitna Đerdapska klisura je najduža i najveća klisura u Evropi. Nalazi se između Rumunije i Srbije i čine je naizmenično 4 kotline i 4 klisure: Golubačka klisura, Ljupkovska kotlina, klisura Gospođin vir, Donjomilanovačka kotlina, klisura Kazan, Oršavska kotlina, Sipska klisura, Vlaško-pontijska nizija. Kompozitne rečne doline su atraktivne jer su duž rečnog toka izrazite promene u pejzažu, a takva dinamika reljefa značajno je uticala na naseljavanje i razvoj i rasprostranjenost biljnog i životinjskog sveta. Đerdapska klisura se postepeno formira posle ušća Nere gde Dunav naglo skreće prema jugu i počinje svoje usecanje u obronke Karpatskih planina. Prolazi pored rumunskog mesta Bazijaš, od kojeg je Cvijić smatrao da počinje Đerdapska klisura. Nastala je pre mnogo stotina hiljada godina, razdvajanjem planinskog masiva Karpata. U taj rased ulilo se Panonsko more, koje je kasnije nestalo, a kroz 130 kilometara dug kanjon danas teče Dunav. Najlepša klisura je Veliki kazan, čije se strane uzdižu i do 300 metara nad Dunavom, a potvrđeno je da mnogobrojni virovi dosežu i do 90 metara u dubinu. Zbog izuzetne prirode, raznovrsnog biljnog i životinjskog sveta ovo područje je proglašeno nacionalnim parkom 1974. godine. Nacionalni park Đerdap zauzima površinu od oko 64.000 hektara, i pruža se uz desnu obalu Dunava, od Golupca do Sipa. Nacionalni park Đerdap je izuzetno bogat biljnim i životinjskim svetom i u njemu se nalazi i jedna od najvećih hidrocentrala u ovom delu Evrope sa svojim ogromnim akumulacionim jezerom. Zbog svog dobrog položaja i lepote, ovaj deo je imao bogatu istoriju, pa se u njemu nalaze i mnogobrojni kulturno-istorijski spomenici poput Lepenskog vira, rimskog puta i tvrdjava.

Udaljenost od većih gradova u Srbiji

kako doci icon
  • Niš – Đerdapska klisura: 212 km
  • Kragujevac – Đerdapska klisura: 252 km
  • Beograd – Đerdapska klisura: 236 km
  • Novi Sad – Đerdapska klisura: 327 km

Na dunavskoj terasi na Đerdapu, nalazi se jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta Srbije. Arheološkim iskopavanjima šezdesetih godina prošlog veka otkriveni su arheološki nalazi, sakralna arhitektura, monumentalna skulptura iz vremena od 7000 do 6000 godina p.n.e., kao i veliki broj alata, nakita, pločica i grobova, koji ukazuju da su prvobitne lovačko-sakupljačke zajednice na ovom mestu uspostavile složene društvene odnose i osnovale arhitekturu osobenog stila. Ako posećujete ovaj kraj, ne smete propustiti da obiđete ovo praistorijsko nalazište, kao i Muzej Lepenski Vir. Na dunavskoj terasi na Đerdapu, nalazi se jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta Srbije. Arheološkim iskopavanjima šezdesetih godina prošlog veka otkriveni su arheološki nalazi, sakralna arhitektura, monumentalna skulptura iz vremena od 7000 do 6000 godina p.n.e., kao i veliki broj alata, nakita, pločica i grobova koji ukazuju da su prvobitne lovačko-sakupljačke zajednice na ovom mestu uspostavile složene društvene odnose i osnovale arhitekturu osobenog stila. Ako posećujete ovaj kraj, ne smete propustiti da obiđete ovo praistorijsko nalazište kao i muzej Lepenski Vir. Da bi olakšali vezu sa istokom i omogućili pohod na Dakiju, rimski imperatori su u liticama đerdapskog stenja uklesali put. Trajanova tabla deo je ansambla rimskih spomenika na rimskom putu kroz Đerdap, uklesana je u stenu, pravougaonog je oblika i na njoj je tekst na latinskom posvećen caru Trajanu. Na osnovu ovog natpisa pretpostavlja se da je deo đerdapskog puta u Donjoj klisuri izgradio Trajan u okviru priprema za rat protiv Dačana. Njoj je moguće prići samo sa vode, pa je možete obići samo u okviru neke organizovane ture brodom ili čamcem. Trajanov most bio je monumentalna građevina na reci Dunav u delu gde protiče kroz Đerdapsku klisuru, i spajao je Gornju Meziju i Dakiju za vreme Rimskog carstva. Most spada u red najznačajnih dela rimskog građevinarstva. Trajan je prvi uspeo da premosti Dunav i napravi tada najduži most na svetu za narednih 1000 godina. Iako je most brzo porušen, gotovo hiljadu godina ostao je najduži ikada izgrađeni most u svetu. Danas od mosta možemo videti samo jedan početni stub. Tvrđava Golubac nalazi se na desnoj obali Dunava, na samom ulazu u Đerdapsku klisuru. Svojom lepotom, snažnim bedemima i burnom istorijom, ova dunavska lepotica ne ostavlja nikoga ravnodušnim. Prvi pisani pomen o nastanku tvrđave datira iz 1335. godine, ali se do danas ne zna tačno vreme nastanka ovog malog utvrđenog grada. Golubac ima deset kula. Prvi i pravi graditelj ove tvrđave darovao joj je devet kula smeštenih u prednjem, zadnjem i gornjem gradu, ali su Turci dozidali još jednu i pri tom ojačali utvrđenje otvorima za topove.

Šta videti

sta videti icon
  • Golubac
  • Donji Milanovac
  • Lepenski Vir

 

+ 3

U samom Kladovu, nešto dalje od centralnog dela, na samoj obali Dunava, nalazi se tvrđava Fetislam – jedna od osmanlijskih tvrđava na Dunavu nastala na temeljima nekadašnjeg rimskog utvrđenja. U Đerdapskoj klisuri se nalazi i naša najveća veštačka akumulacija, Đerdapsko jezero, stvoreno za potrebe hidroelektrane. Na oko 2 kilometra nizvodno od hidrosistema “Đerdap I”, nalaze se ostaci starog rimskog utvrdenja Diana, jednog od najvećih i najbolje očuvanih rimskih kaštela na ovom delu Dunavske granice. Utvrđenje je podigao Trajan, i vršilo je svoju funkciju do 6. veka, kad su ga porušili Sloveni i Avari. Jedna od najbolje skrivenih tajni Đerdapa je vodopad Blederije. Vodopad je visok 7 metara, a voda pada u vidu široke zavese. Najbolje vreme za posetu vodopadu su april i maj, kada priroda ozeleni i učini ambijent bajkovitim, a sam vodopad ima dosta vode. Vodopad se nalazi između Kladova i Brze Palanke. Evropski najveći spomenik u steni takođe se može videti plovidbom kroz klisuru. Statua Decibela visoka je 40 metara i smatra se najvišom skulpturom isklesanom u steni u celoj Evropi. Bilo je potrebno 10 godina da se napravi i u tome je učestvovalo čak 12 skulptora. Statua se nalazi na rumunskoj strani, u blizini grada Oršave.

Od gradova u Đerdapskoj klisuri pre svega možemo spomenuti Kladovo, grad brodogradnje, dunavskih alasa i crnog kavijara, energetičara i turističkih radnika. Zahvaljujući elektrani “Đerdap” Dunav je ovde širok i veoma miran, što su u Kladovu iskoristili za uređivanje jedne od najlepših rečnih plaža u Srbiji. U Kladovu se nalazi i veoma zanimljiv muzej Đerdapa. Donji Milanovac je veoma simpatično i lepo uređeno mesto na samoj obali Dunava, nedaleko od Lepenskog Vira. Ima lepo uređen park pored obale, turistički vizitorski centar i granični prelaz za rečni saobraćaj. Neposredno uz Lepenski vir počinje kratka i živopisna klisurica Boljetinske reke koja, u raznobojnim slojevima visokih pedesetak metara, prikazuje istoriju planete. Put uz brdo, kroz prozračnu šumu i bistre penušave potoke vodi ka vidikovcima zbog kojih je Nacionalni park „Đerdap“ bez premca u Evropi, a stena Sokolovac omiljeno mesto izletnika.

Aktivnosti

aktivnosti icon
  • Plovidba Dunavom
  • Kupališni turizam
  • Etno turizam

Đerdap je nemoguće obići i upoznati za dan ili dva, ali je dovoljno da biste mu se ponovo vratili i nastavili da ga istražujete. Đerdap je idealan i za lovce i ribolovce, zaljubljenike u prirodu, istoriju, arheologiju. Fotografi će ovde imati konstantnu inspiraciju, a gurmani uživati u ribljim i vlaškim specijalitetima.

A. Stojanović