Kontakt Mapa sajta

Carska palata Felix Romuliana

Rimski imperator Gaj Galerije Valerije Maksimijan, za paganske pisce hrabar i odvažan, snažan kao Herkul i božanski lep, a za hrišćanske istoričare monstruozni gospodar, podigao je u 3. i 4. veku nove ere raskošnu palatu Feliks Romulijanu u svom zavičaju, u blizini današnjeg Zaječara, gde je planirao da provede život nakon povlačenja sa vlasti.

Prema istorijskim izvorima, Galerije je rođen oko 250. godine u jednom mestu Priobalske Dakije, na malom poljskom imanju. Otac mu se bavio zemljoradnjom, a majka bila obožavateljka „planinskih božanstava“. U mladosti, Galerije je čuvao stoku te je dobio nadimak Govedar, koji ga je pratio i kada je postao imperator. Već kao mladić dobija najviše vojne činove, biva zapažen od Dioklecijana, koju mu osim svoje naklonosti daje i ćerku Valeriju za ženu. Galerije je posebno bio vezan za svoju majku Romulu, te je i sagradio rezidenciju u blizini svog rodnog mesta i nazvao je po svojoj majci Romulijanom. Njegov plan bio je da se povuče u „neosvojive bedeme“ svoje nove palate nakon odlaska sa vlasti i tu provede ostatak života, ali ga je u tome osujetila smrt 311. godine.

Udaljenost od većih gradova u Srbiji

kako doci icon
  • Niš – Carska palata Felix Romuliana: 106 km
  • Kragujevac – Carska palata Felix Romuliana: 149 km
  • Beograd – Carska palata Felix Romuliana: 235 km
  • Novi Sad – Carska palata Felix Romuliana: 325 km

Dioklecijan je bio rodonačelnik razdoblja tetrarhije – sistema po kome su državom upravljala četiri vladara, i jedan od vladara bio je Maksimijan, te Feliks Romulijana pripada posebnoj kategoriji rimske arhitekture vezane isključivo za ovo razdoblje i jedna je od najočuvanijih primera te arhitekture. Palata je izgrađena po uzoru na Dioklecijanovu palatu u Splitu. Za izgradnju Feliks Romulijane angažovani su najbolji graditelji, umetnici, slikari i zanatlije koji su koristili skupocene, retke i teško obradive materijale. U palati okruženoj snažnim bedemima, pronađeni su ostaci starijeg i mlađeg utvrđenja. Palata je bila podeljena na dva dela različite namene. U severnom delu nalazio se kompleks carske palate sa malim hramom i žrtvenikom, dok su u južnom delu bili smešteni objekti za javnu upotrebu, veliki gram pravougaone osnove i terme, i objekti za opsluživanje palate. Ceo kompleks bio je bogato ukrašen, na podovima su se nalazili impresivni mozaici, zidovi su bili ukrašeni raskošnim freskama i oplatama od skupocenog kamena, skulpture su izgrađene od retkog kamena nestvarne lepote, naročito one posvećene bogu Dionisu i mitskom heroju Herkulu, sa kojim se Galerije poistovetio. Istočno od kompleksa careve palate, na brdu Magura, otkriveni su grobovi sa kremiranim ostacima Galerija i njegove majke Romule.

Nakon ΙV veka nekoliko puta se menjao naziv, izgled i funkcija palate koja biva razrušena u najezdama Huna i Gota. Kao i mnoge druge rimske građevine, obnavlja je vizantijski car Justinijan u VΙ veku, a kasnije postaje utvrđeno slovensko naselje.

Šta videti

sta videti icon
  • Hram Roždestva Presvete Bogorodice
  • Manastir Suvodol
  • Manastir Bukovo
  • Zaječar
+ 8

Aktivnosti

aktivnosti icon
  • Obilazak narodnog muzeja u Zaječaru
  • Obilazak Borskog jezera
  • Obilazak Jame RTB-a Bor
  • Obilazak Zlotske pećine

 

Iako su mnogi putopisci, arheolozi i istoričari pominjali raskošnu rezidenciju u svojim istraživanjima, dugo nije bilo pisanih dokaza koji su mogli precizno da utvrde period nastanka građevine, koji imperator je u njoj živeo i koja je bila njena namena. Otkrićem uklesanog natpisa – Feliks Romulijana, na fragmentu arhitektonske plastike u palati u jugozapadnom delu naselja, 1984. godine razrešene su dileme. Zvanična arheološka istraživanja i konzervatorski radovi na Feliks Romulijani počinju 1953. godine, a 2007. godine je, zbog svog kulturno-istorijskog značaja i vrednosti, Romulijana uvrštena u Listu svetske kulturne baštine UNESKO-a.